27 Σεπτεμβρίου 2021
Τηλέφωνο: 210 4974600

Φεβρουάριος 2018

  1. Home
  2. Φεβρουάριος 2018

8/2/2018

ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΧΑΪΔΑΡΙΟΥ – ΜΠΛΟΚ 15

Οι μαθητές μας σήμερα 8/2/2018 επισκέφθηκαν και ξεναγήθηκαν από τον Δήμαρχο Χαϊδαρίου στο Μπλοκ 15 στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου.

Από τον Οκτώβριο του 1943 και εξής οδηγούνταν στο Μπλοκ 15 ολοένα και περισσότεροι κρατούμενοι, συλληφθέντες είτε σε μπλόκα είτε από την Γκεστάπο. Οι τελευταίοι αρχικά οδηγούνταν στο αρχηγείο των S.S. στην Αθήνα, το διαβόητο κτήριο της οδού Μέρλιν, προκειμένου να ανακριθούν ή και να βασανιστούν. Στη Μέρλιν συντάσσονταν τα φυλακιστήρια για το Χαϊδάρι, καθώς και οι καταστάσεις των εκτελέσεων. To στρατόπεδο λειτούργησε έως τα τέλη Σεπτεμβρίου του 1944, όταν οι Γερμανοί άρχισαν να αποσύρονται από τα ελληνικά εδάφη. Υπολογίζεται ότι από αυτό πέρασαν συνολικά πάνω από 21.000 κρατούμενοι. Στον αριθμό αυτό συμπεριλαμβάνονται και οι Εβραίοι, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων μεταφέρθηκε σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Γερμανία.

Μερικές μαρτυρίες:

  1. Περιγραφή κτιρίου

«To μόνο χτίριο που μένει ασουβάντιστο, εξωτερικά για να φαίνεται παλιό, μουχλιασμένο, αραχνιασμένο, για την πρώτη ψυχολογική επίδραση. Δύο πατώματα. Στο πρώτο ένα μεγάλο δωμάτιο 4X7, δεξιά, κι άλλο ένα αριστερά. Αυτά προορίζονταν για πενήντα κι απάνω κρατούμενους το καθένα. Και λέγονται θάλαμοι. Γύρω-γύρω, στον υπόλοιπο χώρο, είναι κάποιες τρύπες, σαν καταφύγια σκυλιών, με μια σιδερένια πόρτα, χωρίς κανενός είδους αερισμό, με τοίχους και πάτωμα ολόγυρα. Αυτά είναι τα κελλιά της αυστηρής απομόνωσης.
Η ίδια διαρρύθμιση ακριβώς και στο δεύτερο πάτωμα. Τα παραθυράκια των θαλάμων είναι ψηλά Για να μη μπορεί ο κατάδικος να κυττάζει όξω». Θ. Κορνάρος

  1. 1/5/1944: Η εκτέλεση των διακοσίων

“Τα αυτοκίνητα που θα τους πάρουν φάνηκαν στη στροφή του δρόμου. Βαριά οπλισμένοι στρατιώτες παρατάχθηκαν στην πόρτα. Άρχισαν να μπαίνουν μέσα. Ύστατη στιγμή! Ο Ανέστης (Λαζαρίδης) ανεβαίνει σ’ ένα πεζούλι. Με τη δυνατή φωνή του δίνει το παράγγελμα Προσοχή! Οι Γερμανοί δεν τολμούν να εμποδίσουν. Βγάζουν όλοι τα καπέλα τους. Σιγή νεκροταφείου. Καμιά ιεροτελεστία δεν έγινε με τόση κατάνυξη. Τραγουδούν. Σε γνωρίζω από την κόψη του σπαθιού την τρομερή… Ποτέ ο χαιρετισμός της Λευτεριάς δεν αντιλάλησε στις πολιτείες και τα χωριά, τα βουνά και τα φαράγγια της Ελλάδας πιο συγκινητικά, πιο ειλικρινά, πιο αντρειωμένα… Τώρα είναι έτοιμοι. Είκοσι-είκοσι προχωρούν. […] Πετάν τα καπέλα τους στον αέρα. Βαδίζουνε με σταθερό βήμα. Φωνάζουν «Ζήτω η Λευτεριά» και χάνονται μες’ το κλειστό αυτοκίνητο. Έφυγαν!».
Οι διακόσιοι του Χαϊδαρίου μεταφέρθηκαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, όπου τους εκτέλεσαν με οπλοπολυβόλα.”

Μια νέα κοπέλα  υπέστη καρδιακό επεισόδιο όταν είδε το αίμα να ρέει από ένα φορτηγό των Γερμανών που μετέφερε στην καρότσα τα πτώματα των εκτελεσμένων από το σκοπευτήριο….

  1. Οδός Αγωνιστών Στρατοπέδου Χαϊδαρίου:

Από εδώ περνούσαν τα καμιόνια με τους αγωνιστές. Στη διαδρομή αυτή προς το εκτελεστικό απόσπασμα οι αγωνιστές πετούσαν σημειώματα με τη συγκλονιστική στη λιτότητά της φράση: «πάω για εκτέλεση». Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Κώστα Χατζηγεωργίου, που ενώ ήταν τραυματίας του αλβανικού μετώπου, μέσα από το νοσοκομείο συνέχιζε την αντιστασιακή του δράση. To 1943, όμως, συνελήφθη και οδηγήθηκε στο στρατόπεδο. Στις 23 Απρίλη 1944, και ενώ οδηγείτο στον τόπο εκτέλεσης, τη στιγμή που περνούσε το καμιόνι από τη σημερινή οδό Αγωνιστών Στρατοπέδου Χαϊδαρίου, πέταξε φωτογραφία του μικρού ανηψιού του, πάνω στην οποία είχε γράψει: «Εγώ πάω για εκτέλεση. To παιδί να το βγάλετε Κώστα».

Από το δρόμο αυτό περνούσαν επίσης τα αυτοκίνητα με τις σορούς των ηρώων που είχαν εκτελεστεί μέσα στο χώρο του στρατοπέδου με κατεύθυνση το Γ Νεκροταφείο. Μάλιστα, από τα νωπά θανάσιμα τραύματα των αγωνιστών έρρεε αίμα στον χωμάτινο τότε δρόμο.

  1. 17/8/1944: Το Μπλόκο της Κοκκινιάς

Ένα τεράστιο ανθρώπινο ποτάμι ξεκίνησε από την Κοκκινιά για το στρατόπεδο του Χαϊδαρίου. Οι όμηροι οδηγούνται, σε φάλαγγα ανά τέσσερις, και σ΄ αυτή την απόσταση, περίπου 7 χιλιομέτρων όσοι πέφτουν κάτω από την εξάντληση, τη δίψα ή τη ζέστη, βασανίζονται αμέσως. Σε όλους τους δρόμους της Κοκκινιάς ακούς μόνο κλάματα μανάδων, συζύγων και παιδιών, ενώ από παντού ρέει αίμα και η πόλη μυρίζει θάνατο. Από το Χαϊδάρι γύρω στα 1.800 άτομα σέρνονται στα κολαστήρια της Γερμανίας (Μανχάϊμ, Νταχάου, Μπούνχεβαλντ, Μπίπλις, Άουσβιτς και αλλού).

Μετά την παρακολούθηση της ταινίας: “Το τελευταίο σημείωμα”  του Π. Βούλγαρη, την επίσκεψη στο Σκοπευτήριο Καισαριανής και στη Μάνδρα του Μπλόκου της Κοκκινιάς, η σημερινή επίσκεψη στο Μπλόκ 15 στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου, συνέβαλε ακόμα περισσότερο στην επαφή των μαθητών μας με τα γεγονότα της νεότερης ιστορίας της Ελλάδος. Αρχίζει να γίνεται ξεκάθαρο πια ότι όλα  διαδραματίστηκαν δίπλα μας. Με την παράθεση μαρτυριών τόσο από τον Διοικητή του στρατοπέδου όσο και από τον Δήμαρχο Χαϊδαρίου οι μαθητές μας εκτός του ότι κατανόησαν τη σύνδεση των μαρτυρικών τόπων της Αθήνας, συνειδητοποίησαν ότι κυριολεκτι

κά το χώμα της Ελλάδας είναι ποτισμένο με το αίμα των αγωνιστών της Αντίστασης. Όπως χαρακτηριστικά μας είπε ο Δήμαρχος, οι συγγενείς των θυμάτων που επισκέπτονται το Μπλοκ 15 πατούν ελαφρά το χώμα γιατί είναι ιερό από το αίμα των ηρώων που έπεσαν για τη Λευτεριά μας.

Ευχαριστούμε θερμά τον Διοικητή και τους υπεύθυνους του Στρατοπέδου για τη φιλοξενία τους στο χώρο και τον Δήμαρχο Χαϊδαρίου, Μ. Σελέκο για την ξενάγηση.

14-2-2018

Κοράη 4 – Χώρος Ιστορικής Μνήμης 1941-1944 

Οι μαθητές του Α6 επισκέφθηκαν και ξεναγήθηκαν στα υπόγεια του κτιρίου στην οδό Κοραή 4, τα οποία ήταν αντιαεροπορικό καταφύγιο και μετατράπηκαν σε κρατητήρια της γερμανικής Kommandatur (γερμανικό φρουραρχείο) κατά την κατοχική περίοδο, όπου οι συλληφθέντες έμεναν συνήθως από μία ως τριάντα ημέρες πριν μεταφερθούν σε γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, στις φυλακές Αβέρωφ, στην Καισαριανή, στο Χαϊδάρι και αλλού. Στους χώρους αυτούς κρατήθηκαν και βασανίστηκαν Έλληνες πατριώτες κάθε ηλικίας, μέχρι και παιδιά 14 ετών, για ασήμαντα παραπτώματα αλλά και κάποιοι Γερμανοί και Ιταλοί αντιφασίστες.

    Η ναζιστική γερμανική κυβέρνηση μπορεί να μην άφησε πίσω της αρχεία, όμως η βαρβαρότητα μιλάει από μόνη της αν κάποιος αντικρίσει όσα είναι γραμμένα σε αυτούς τους τοίχους από τους κρατούμενους, οι οποίοι  έγραφαν ή χάραζαν με όποιο αιχμηρό αντικείμενο είχαν στη διάθεσή τους μηνύματα, ονόματα, χρονολογίες και σχέδια (ανθρώπινες φιγούρες, καράβια, τραμ, αυτοκίνητα), κληροδοτώντας στις επόμενες γενιές ανεξίτηλη την ιστορική μνήμη. Ενδεικτικά αναφέρουμε κάποια από αυτά που διαβάσαμε…:

α) σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης: «24 ώρες χωρίς φαΐ και νερό. Μόνο μυρίζοντας γιασεμί», «χωρίς νερό», «θέλω νερό», «φωνάξτε να σας φέρουν νερό αλλιώς θα πεθάνετε».

β) σχετικά με την αιτία σύλληψης: «Όσοι μπαίνουν μέσα εδώ είναι όλοι αθώοι», «Άδικα με κρατάνε»,«Άδικα με φέρανε για μια μικροϋπόθεση», «Μας έπιασαν οι Γερμανοί, διότι είμεθα αναρριχώμενοι επί των θυρών των τραμ της ΗΕΜ (Ηλεκτρική Εταιρεία Μεταφορών). Εδώ είμεθα 80 κρατηθένετες επί 24ωρο», «Πήδησα στο τραμ και μ’ έφεραν στα σίδερα», «Όλοι αυτοί κρατούμενοι από το τραμ σήμερα», «Εύκολα μπαίνεις, δύσκολα βγαίνεις», «Αδικία», «Αδικοφυλακισμένες». Η επανάληψη της λέξης: ‘αδικία’,  που  ήταν σαν να αντηχεί στα αυτιά μας, σαν να την ακούγαμε να τη φωνάζουν από τα κελιά οι σε άθλιες συνθήκες φυλακισμένοι, ερχόταν σε απόλυτη αντίθεση με το επίσης επαναλαμβανόμενο σύνθημα: «Από ελληνική ρουφιανιά»…

   Είδαμε επίσης προσωπικά αντικείμενα των κρατουμένων, όπως πακέτα τσιγάρων, σπίρτα, καραμέλες, μεταλλικά κύπελλα καθώς και ένα ακέραιο γράμμα κρατουμένου μέσα σε αυτοσχέδιο φάκελο που εντοπίστηκε κρυμμένο σε κούφωμα πόρτας. Ξεκινούσε έτσι: «Αγαπητέ Μιχάλη, σου γράφω από το γερμανικό φρουραρχείο, μην ανησυχείτε…». Αυτό μας θύμισε και ένα σύνθημα που είδαμε στη διπλανή αίθουσα: «Και αυτό θα περάσει. Υπομονή». Πρόκειται για ανθρώπους – ήρωες, που υπερβαίνουν τη δική τους δύσκολη θέση για να καθησυχάσουν ένα συγγενικό τους πρόσωπο, έναν συγκρατούμενο ή καμιά φορά και τον ίδιο τους τον εαυτό. Ήρωες που προχωρούν στα σκοτεινά, όπως λέει και ο ποιητής.

  Όσο ήμασταν κάτω στα υπόγεια του κτιρίου ήταν σαν να είχε σταματήσει ο χρόνος, σαν να μεταφερθήκαμε όλοι στο ‘τότε’… Όταν βγήκαμε και πάλι στην επιφάνεια της γης ήταν σαν κάτι να είχε αλλάξει…Τώρα δε βλέπαμε μόνο τον διπλανό κινηματογράφο, τις γεμάτες με κόσμο καφετέριες, τα πολυσύχναστα μαγαζιά με ρούχα και την κίνηση στον κεντρικό δρόμο της Πανεπιστημίου. Βλέπαμε και ότι εκεί υπάρχει και ένας χώρος ιστορικής μνήμης, που αν είσαι περαστικός, συνήθως βιαστικός, δεν τον παρατηρείς καν ή πολλές φορές και να τον δεις δεν μπαίνεις στον κόπο να αναρωτηθείς τι ακριβώς αφορά γιατί δεν προλαβαίνεις…Η μνήμη όμως είναι εκεί και παραμένει ζωντανή. Το χρέος μας είναι να μην ξεχνάμε!